waterkracht

Film door: Het Hele Arsenaal
 

waterkracht

Studenten tuinarchitectuur ontwerpen nieuwe watermolen in het Gelderse landschap

Door Saskia Bottenberg

Sprengenbeken kunnen een belangrijke taak vervullen in het opwekken van energie. Door de kracht van water kunnen deze beken weer een nieuwe functie krijgen binnen het landschap. Het is aanwinst voor het Gelderse landschap om na te denken over de historische sprengkoppen als 21e eeuwse energiebronnen en het herbestemmen van oude watermolenlocaties.

Sprengenbeken hebben een hoge natuurwaarde en zijn naast hun schoonheid onmisbaar in de cultuurhistorie van het Gelderse landschap. Vroeger werd het water vanuit de beek benut om de papiermolen draaiende te houden op landgoed ‘Vosbergen’ te Heerde. In 1872 is de papiermolen afgebrand en heeft zijn functie verloren. Gijs van Dedem en Agnes Kamerlingh Onnes, eigenaren van landgoed ‘Vosbergen’, hebben het initiatief genomen om (de locatie van) de oude watermolen weer nieuw leven in te blazen. Hiermee aansluitend op de behoeften en het hedendaags gebruik van het landgoed. In samenwerking met Innovatie directeur Rijk Verheul van het ‘Veluws Centrum voor Technologie’ (VCT) is dit idee uitgegroeid tot een project waarbij verschillende partijen betrokken zijn. Het ‘Waterschap Vallei en Veluwe’ en de ‘Stichting tot Behoud van de Veluwse Sprengen en Beken’ hebben een adviserende rol binnen het project.

Om op efficiënte manier energie op te wekken uit de afgeleide beek, en een optimale inpassing te vinden in de tuinarchitectuur, zijn studenten van de hogeschool Van Hall Larenstein (VHL) en een student van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN) bij dit project betrokken. Kansen voor de studenten ‘Tuinarchitectuur’ en ‘Industrieel Product Ontwerp’ om deze unieke samenwerking aan te gaan. Aftaab Elahi studeert aan de HAN en volgt het project in het kader van zijn onderzoekstage. Hij gaat zich bezig houden met de verkenning van historische concepten van watermolens, en de inventarisatie van innovatieve concepten en nieuwe ontwikkelingen die toepasbaar zijn voor (kleinschalige) energieopwekking met waterkracht. Dit alles draagt bij aan de technische voorwaarden en het technisch ontwerp van de watermolen. De studenten van VHL volgen het project in het kader van de module MAD (Modelling And Design.) De module richt zich op het creatief ontwerpend proces, inspiratie- en ideevorming en conceptontwikkeling. Het zoeken naar en het experimenteren met ideeën en vormgeving, vorm- en textuurexpressie, constructie- en materiaalprincipes staan hierbij centraal. Het model voor de wildobservatieposten, die op de Veluwe zijn uitgezet, is een voorbeeld van een studentenproject uit 2010 in samenwerking met het Geldersch Landschap.

In november vindt de overdracht plaats van de technische resultaten uit het onderzoek en starten de ontwerpateliers. In december/januari vindt de gezamenlijke eindpresentatie plaats. De eerste excursie naar Heerde en kennismaking met de studenten heeft al plaatsgevonden. De studenten hebben schetsen gemaakt van de locatie voor de watermolen, en hebben een rondleiding gekregen van Jan van de Velde op landgoed ‘Vosbergen’ en langs de oude watermolens in de omgeving.

Zal de watermolen een toonaangevend succes worden, zodat het kan dienen als pilot voor verdere ontwikkelingen op het gebied van energiewinning binnen het Gelderse landschap? In de ‘Wijerd’ van december meer over de vorderingen van het project en het ontstaan van de nieuwe watermolen op landgoed ‘Vosbergen’ in Heerde.

Bekijk hier de presentatie die student Saskia Bottenberg gaf voor de Lions.

Jan van de Velde (bekenstichting) wandelde met Evelyn Grijze van Radio 794 (Epe-Heerde) op Landgoed Vosbergen. Beluister het radiofragment.