De ruimtelijke en functionele verankering van hoogstedelijke parken in Amsterdam

Moniek de Bonth
Shera van den Wittenboer

De ruimtelijke en functionele verankering van hoogstedelijke parken in Amsterdam

In dit onderzoeksrapport onderzoeken we de wijze waarop Amsterdamse stadsparken zijn verankerd met hun omgeving. Het onderzoek is verricht in het kader van de afstudeerfase binnen de vakgroep landschapsarchitectuur aan de hogeschool van Hall-Larenstein. Dit onderzoek vormt een verdiepingfase binnen de afstudeeropdracht.

In 2011 heeft Henk Schuitemakers een onderzoek uitgevoerd naar ‘kansen voor nieuwe stadsparken in binnenstedelijk herstructureringsgebieden’. Onderdeel daarvan was een casestudy naar een stadspark op de noordelijke IJ-oevers. Amsterdam heeft inmiddels de sprong naar noord gemaakt, en dus worden ook voor de noordoostelijke IJ-oevers plannen ontwikkeld. Het onderzoek van Henk Schuitemaker is aanleiding geweest voor de afstudeeropdracht Landschapsarchitectuur 2012-2013: Het ontwikkelen van een masterplan voor de noordoostelijke IJ-oevers. Bij het ontwikkelen van dit masterplan is een belangrijke rol weggelegd voor de aanleg van een stadspark en de verweving van het cultuurhistorisch en industrieel erfgoed.

In onze masterplannen voor de noordoostelijke IJ-oever speelt de ontwikkeling van een stadspark dan ook een centrale rol. Het gebied bevindt zich in een transformatieproces en zal een steeds hoogstedelijker karakter krijgen. Hoewel in de meeste gevallen de context van een stadspark een nauwelijks aanpasbaar ‘gegeven’ is, bestaat in dit gebied de mogelijkheid om de ontwikkeling van het stadspark synchroon te laten lopen met de transformatie van de omgeving. Die kans om niet alleen stadspark vorm te geven, maar ook de ontwikkeling van de context is uniek.

Een onderzoek naar de relaties van andere succesvolle, Amsterdamse stadsparken met hun omgeving (binnen een vergelijkbare, hoogstedelijke context), zal daarbij zeer nuttig zijn en handvaten bieden voor de uitwerking van het masterplan. We onderzochten en analyseerden verschillende ruimtelijke en ruimtelijk functionele aspecten die van invloed zijn op de verankering van een stadspark. Denk aan (doorlopende) groen- en waterstructuren, zichtbaarheid, openbare ruimtes, etc. Deze vertaalden we naar kaarten. Door middel van een zelf ontwikkelde methode, gebruikten we deze kaarten om een totaalbeeld van de verankering te destilleren. Doordat we dezelfde methode toepasten op zes verschillende parken, konden we de uitkomsten vervolgens met elkaar vergelijken, opnieuw analyseren en uit elkaar rafelen tot we uiteindelijk algemeen geldende verankeringsprincipes overhielden. Deze bundelden we in een catalogus die vervolgens weer ingezet kan worden als ontwerptool bij het verbeteren van de verankering van stadsparken of andere openbare ruimtes binnen een (hoog)stedelijke context.

Verder kijken:

Rapport “De ruimtelijke en functionele verankering van hoogstedelijke parken in Amsterdam”